Kanal temizliğinde beş temel nozul kullanılır: genel temizlik (roket ya da bomba) başlığı, yağ ve kireç için döner başlık, kök için zincirli ya da bıçaklı kesici, kum ve çakıl için dip başlığı, tam tıkalı hat için delici uçlu başlık. Doğru başlık, tortunun cinsine ve boru çapına göre seçilir.
Kombine araçta pompa basıncı üretir, işi nozul yapar. Yanlış başlıkla bir hat uzun süre yıkanır ve sonuç alınamaz. Doğru başlıkla aynı hat birkaç geçişte açılır. Operatörün işe başlamadan sorduğu soruların çoğu bu seçimi yapmak içindir.
Nozul nasıl çalışır
Nozul, basınçlı su hortumunun ucuna takılan ve suyu deliklerinden püskürten başlıktır. Deliklerin çoğu arkaya bakar. Arkaya püsküren su iki iş görür: başlığı borunun içinde ileri iter ve söktüğü malzemeyi geriye, bacaya doğru süpürür. Bazı başlıklarda öne bakan delik de bulunur; bu jet önündeki tıkacı deler. Deliklerin sayısı, açısı ve yönü başlığın karakterini belirler. Dar açılı jet çekiş gücü verir, geniş açılı jet boru cidarını yıkar.
Başlık türleri ve kullanıldıkları işler
| Başlık | Ne yapar | Hangi işte | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|---|
| Genel temizlik (roket, bomba) | Arka jetlerle ilerler, gevşek tortuyu söküp geri taşır | Dönemlik hat yıkama, çamur ve hafif tortu | Sertleşmiş yağda ve kökte yetersiz kalır |
| Döner başlık | Dönen jetlerle boru cidarını çepeçevre yıkar | Yağ tabakası, kireç, cidara yapışmış tortu | Yavaş ilerletilir; hızlı geçilirse cidarda iz kalır |
| Kök kesici (zincirli, bıçaklı) | Su gücüyle dönen zincir ya da bıçak kökü keser | Ağaç kökü girmiş hatlar | Takım boru çapına göre seçilir; hasarlı boruda dikkatli kullanılır |
| Dip başlığı | Suyu boru tabanına yönlendirir, ağır malzemeyi sürükler | Kum, çakıl birikmiş hat ve menfez | Sürüklenen malzeme vakumla alınmazsa ileride yeniden birikir |
| Delici uçlu başlık | Öne bakan jetle tıkacı deler | Suyun hiç geçmediği, tam tıkalı hat | Hat açılınca temizlik başka başlıkla sürdürülür |
Tortuya göre seçim
Başlık seçimi tortunun cinsiyle başlar. Mutfak ve yemekhane hatlarında sorun yağdır; yağ cidara yapışır, döner başlık gerekir. Ağaçlı sokaklarda ve bahçe içinden geçen hatlarda kök beklenir. Yağmur suyu hatlarında ve şantiye çevresinde kum ve çakıl birikir; dip başlığı devreye girer. Su hiç geçmiyorsa önce delici uçla yol açılır. Çoğu işte tek başlık yetmez. Operatör önce hattı açar, sonra tortuya uygun başlıkla temizler, son geçişi genel temizlik başlığıyla yapar.
Boru çapı ve malzemesi
Aynı tür başlığın farklı boyları vardır ve boy boru çapına göre seçilir. Küçük başlık geniş boruda cidara yeterince etki etmez, büyük başlık dar boruda dönüşleri alamaz. Boru malzemesi de hesaba girer. Eski, çatlak ya da ek yerleri açılmış hatlarda yüksek basınç ve kesici takım hasarı büyütebilir. Böyle bir şüphe varsa basınç düşürülür ve mümkünse önce kamerayla hattın içine bakılır. Kombine kırık boruyu onarmaz; başlık ne olursa olsun çökmüş hatta sorun tekrarlar.
- 1Basınçlı su hortumu
- 2Başlık (nozul)
- 3Geriye püsküren su
- 4Sökülecek tortu
- 5Emiş hortumu
Operatöre verilecek bilgiler
- Hattın nereden geldiği: mutfak, tuvalet, yağmur suyu ya da proses.
- Boru çapı ve biliniyorsa malzemesi.
- Tıkanıklığın derecesi: su yavaş gidiyor ya da hiç gitmiyor.
- Sorunun ne sıklıkla tekrarladığı.
- Hattın yakınında ağaç bulunup bulunmadığı.
- Daha önce kamera çekimi yapıldıysa görüntü ya da rapor.
Kiralarken nozul takımını sorun
Kombine kiralarken araçta hangi başlıkların bulunduğunu sorun. Genel temizlik başlığı her araçta vardır. Döner başlık ve kök kesici her araçta bulunmayabilir; özel başlık teklifte ek ekipman kalemi olarak yazılabilir. Uzun dönemli kiralamada ve kurum şartnamelerinde nozul takımı tür adıyla sayılmalıdır. İşi tarif ederken tortuyu söylerseniz araç doğru takımla sahaya çıkar ve eksik başlık yüzünden ikinci sefer yapılmaz.
Kamera ile birlikte kullanım
Kanal görüntüleme robotu ayrı bir ekipmandır ve başlık seçimini kolaylaştırır. Temizlikten önce çekilen görüntü tortunun cinsini, kökün yerini ve borunun hasarlı olup olmadığını gösterir. Temizlikten sonra çekilen görüntü işin sonucunu belgeler. Tekrarlayan tıkanıklıklarda kamerayı işe eklemenizi öneririz; sorun kırık ya da ters eğimse bunu başlık değiştirerek çözemeyiz.
Sık sorulanlar
Kombine araçta kaç çeşit nozul bulunur?
Temel takım beş türden oluşur: genel temizlik başlığı, döner başlık, kök kesici, dip başlığı ve delici uçlu başlık. Her aracın üzerinde hepsi bulunmayabilir. İşi anlatırken tortunun cinsini söylerseniz araç gereken başlıkla gelir.
Kök girmiş hattı kombine açar mı?
Evet, zincirli ya da bıçaklı kök kesici başlıkla açar. Kök boruya çoğunlukla bir çatlaktan ya da açılmış ek yerinden girer. Boru onarılmazsa kök yeniden büyür ve tıkanıklık tekrarlar; bunu işin başında söyleriz.
Yağ tıkanıklığında hangi başlık kullanılır?
Döner başlık kullanılır. Dönen jetler boru cidarını çepeçevre yıkar ve yapışmış yağ tabakasını söker. Yalnız delici uçla açılan hatta cidardaki tabaka yerinde kalır ve boru kısa sürede yeniden daralır.